Όλος ο κόσμος θάλασσα

Η διαδρομή έχει συνολικό μήκος 270 χιλιόμετρα και διαρκεί συνολικά περίπου 10 ώρες με αυτοκίνητο ή μοτοσικλέτα, χωρίς στάσεις και ξεναγό. Η διαδρομή συστήνεται για όλο τον χρόνο και αφορά επισκέπτες που ενδιαφέρονται για την τοπική κουζίνα, τον τοπικό πολιτισμό, τη φύση, τη περιπέτεια, την εξερεύνηση και για δραστηριότητες όπως: πεζοπορία, ορειβασία, ποδηλασία, θαλάσσια αθλήματα, καταδύσεις, γευσιγνωσία, γεωτουρισμό και birdwatching.

Η Νάξος, το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, είναι ένας τόπος, πλούσιος σε εικόνες και αντιθέσεις, με βουνά και κοιλάδες, εύφορα οροπέδια και ορυκτό πλούτο, πηγές και παραλίες, ελαιώνες και αμπέλια. Είναι ένα νησί όπου φύση, άνθρωπος και πολιτισμός, συνυπάρχουν και συμβαδίζουν αιώνια. Ενώ κάθε κομμάτι γης δίδει καρπούς και κάθε πέτρα αφηγείται μοναδικές ιστορίες.

Το όρος Ζας ή Ζευς είναι η κορυφή των Κυκλάδων με πανοραμική θέα σε όλο το Αιγαίο, ενώ στην πλαγιά του βρίσκεται το ομώνυμο σπήλαιο που σχετίζεται με τα παιδικά χρόνια του Δία. Η Νάξος διαθέτει εκτεταμένο πεζοπορικό δίκτυο, που ενώνει οικισμούς, μνημεία, βουνά, ρεματιές και ακτές. Στην Κεραμωτή μέσα σε οργιώδη βλάστηση ο καταρράκτης της Ρατσούνας σχηματίζει μια μαγική λίμνη και στην Αλυκή, βρίσκεται ο μεγαλύτερος υγρότοπος των Κυκλάδων στον οποίο φωλιάζουν σπάνια πουλιά. Από την άλλη, η Νάξος προσφέρει πανέμορφες παραλίες, όπως του Αγίου Γεωργίου, του Άγιου Προκοπίου, της Αγίας Άννας, της Μικρής Βίγλας, του Αμπραάμ και της Πλάκας, ενώ και ο βυθός της είναι σπάνιος και πλούσιος.

Φτάνοντας στο λιμάνι, η Χώρα θα σας συστηθεί με εντυπωσιακό τρόπο με την περίφημη Πορτάρα, το μαρμάρινο απομεινάρι του ναού του Απόλλωνα που στέκει στο νησάκι Παλάτια. Περιδιαβαίνοντας τα γραφικά σοκάκια της Χώρας, γρήγορα θα αντιληφθείτε πως εδώ πνέει ακόμα ένας αέρας πουνέντες, αφού το βενετσιάνικο στοιχείο διατηρείται αναλλοίωτο με το κάστρο, τα αρχοντικά με τα οικόσημα των παλιών ευγενών και το Παλάτι του Σανούδου που φιλοξενεί σήμερα το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Στην ενδοχώρα αποκαλύπτεται η ψυχή και η ομορφιά της Νάξου. Στην εύφορη κοιλάδα του Λιβαδιού και των Μελάνων βρίσκονται τα αρχαία λατομεία που χάρισαν το περίφημο ναξιώτικο μάρμαρο. Εδώ δεσπόζει το Ιερό του Διονύσου στα Ύρια, ενώ τα χωριά Κουρνοχώρι και Μύλοι φιλοξενούν τα λατομεία του Φλεριού και τους εντυπωσιακούς κούρους. Οι Μέλανες ξεχωρίζουν με τους ενετικούς πύργους-παρατηρητήρια, το Γλινάδο απλώνεται ανάμεσα σε εύφορα χωράφια με πατάτες και το Γαλανάδο στέκει κάτω από τον πύργο των Μπελόνια. Στο Σαγκρί, ο πύργος Γρατσία, ο Μπαζαίος και ο αρχαίος Ναός της Δήμητρας πλαισιώνουν τις πολλές εκκλησίες, τον επονομαζόμενο «Μικρό Μυστρά».

Η κοιλάδα της Τραγαίας, στο κέντρο της Νάξου, ξεχωρίζει για τα γραφικά χωριά της. Στο Χαλκί, η βενετσιάνικη αρχιτεκτονική και ο πύργος Φραγκόπουλου μαρτυρούν το ένδοξο παρελθόν. Η Μονή φιλοξενεί την ιστορική Παναγία τη Δροσιανή, με θόλους από πέτρες της περιοχής, και την Παναγία την Πρωτόθρονη, λαμπρό δείγμα βυζαντινής τέχνης. Το Φιλότι, το μεγαλύτερο χωριό του νησιού, απλώνεται στις πλαγιές του όρους Ζας κάτω από τον πύργο των Μπαρότσι.

Τα μοναδικά Σμυριδοχώρια της Νάξου αποτελούν ζωντανά μνημεία της παγκόσμιας μεταλλευτικής και βιομηχανικής κληρονομιάς, χάρη στα ιστορικά ορυχεία σμύριδας. Η Απείρανθος εντυπωσιάζει με την ιδιαίτερη αρχιτεκτονική, τους πύργους, τις εκκλησίες, τα μουσεία και την Αγία Κυριακή με τις σπάνιες τοιχογραφίες της Εικονομαχίας, ενώ οι κάτοικοί της κρατούν ζωντανή την ποιητική παράδοση των κοτσακιών. Η Κορωνίδα, το πιο ψηλό χωριό του νησιού με τη Μονή της Φανερωμένης, περιβάλλεται από αμπέλια, όπως και η Κόρωνος, ενώ ο Δανακός στέκει κάτω από το μοναστήρι-κάστρο του 12ου αιώνα, με θέα στη Μουτσούνα. Εκεί οι εξορυκτικές εγκαταστάσεις, ο εξοπλισμός και ο εντυπωσιακός εναέριος σιδηρόδρομος με τα βαγονέτα της σμύριδας φαίνεται να έχουν παγώσει στον χρόνο.

Στο αυθεντικό κυκλαδίτικο ψαροχώρι του Απόλλωνα στο βόρειο άκρο της Νάξου, τα σκαλοπάτια θα σας οδηγήσουν στα αρχαία λατομεία μαρμάρου, όπου δεσπόζει ο πελώριος ξαπλωμένος γενειοφόρος κούρος, ενώ στη Γαλήνη ξεχωρίζει ο πύργος της Υψηλής που περιβάλλει το βυζαντινό μοναστήρι. Σχεδόν σε όποιον οικισμό της Νάξου σας βγάλει ο δρόμος σας, θα βρείτε ένα φιλόξενο κατάλυμα για τη διανυκτέρευσή σας.

Η γη εδώ στη Νάξο προσφέρει απλόχερα προϊόντα σπάνιας γεύσης και ποιότητας, όπως πατάτες, κίτρα, παπιλόνα, μέλι και κάπαρη. Η μακρά τυροκομική παράδοση δίνει μοναδικά τυριά, όπως γραβιέρα, αρσενικό, θηλυκό, ξινότυρο, ξινομυζήθρα και κοπανιστή, ενώ παράγονται και ιδιαίτερα αλλαντικά, όπως ζαμπόνι, λούζα, λουκάνικα και γλυδερό, ιδιαίτερα προϊόντα, όπως, ελιές «ασκούδες» και αποξηραμένα σύκα, ποτά όπως λικέρ κίτρου και εξαιρετικές ποικιλίες κρασιών. Άλλωστε, σύμφωνα με τη μυθολογία το ναξιώτικο κρασί ταυτιζόταν με το νέκταρ των θεών και στο νησί υπήρχαν πηγές που ανάβλυζαν γλυκό κρασί.

Από τις κουζίνες των σπιτιών αναδύονται αρώματα από το κρέας που σιγομαγειρεύεται σε κόκκινο κρασί και στην πυκνή του σάλτσα βράζουν μακαρόνια ή από ρεγκοτηγανίτες, ενώ συχνά σερβίρονται ψητές ή κοκκινιστές πατάτες με παστό χοιρινό. Στο τραπέζι της Κυριακής υπάρχει κοκκινιστό μοσχάρι με μελιτζάνες και τοπικά τυριά, πίτες με σέσκουλα, ή ομελέτες με γλυκό κολοκύθι ή σαλάχι με κρεμμύδι και λαδολέμονο. Το Πάσχα ψήνεται κατσίκι με πατούδα, ενώ την Πρωτοχρονιά μαγειρεύεται θερμαντική σούπα με σιτηρά και όσπρια. Και στο τέλος, το μελαχρινό, που θυμίζει καρυδόπιτα, τα αμυγδαλωτά με μέλι και το γλυκό του κουταλιού κίτρο ή παπιλόνα προσθέτουν έναν γλυκό επίλογο.